Yurt dışına kaçırılan 22 bin 424 eser Türkiye’ye getirildi

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün yayınladığı, ‘Yurtdışından İadesi Sağlanan Eserler’ listesine nazaran, 1980’den sonra toplamda 17 ülkeden yürütülen 130 farklı çalışma kapsamında toplam geri getirilen tarihi eser ve kültür varlığı sayısı 22 bin 424 adet oldu.

En çok tarihi yapıtın getirildiği ülkeler sıralamasında Almanya, Hırvatistan, İngiltere, ABD ve Sırbistan yer alıyor. Listeye nazaran 8 bin 658 eser Almanya’dan, 4 bin 147 eser Hırvatistan’dan, 3 bin 739 eser İngiltere’den, 2 bin 520 eser ABD’den, 1865 eser Sırbistan’dan, 1495’i de öbür ülkelerden getirildi.

DHA’da yer alan habere nazaran, iadesi bu yıl sağlanan yapıtlardan 1059’u Hırvatistan’dan, 50’si ABD’den, 3’ü Almanya’dan, 1’i de İngiltere’den geldi. Bu yıl geri dönen eserler ve özellikleri şöyle:

ABD, Kentucky Hudut ve Koruma Ofisi tarafından 13 Mayıs 2010’da el konan 21 adet pişmiş toprak kap Bakanlık uzmanlarınca incelendi. Anadolu kökenli, Roma Periyodu mahallî kaplar olduğunun anlaşılması üzerine ülkemize iadesi talep edildi. ABD’deki isimli sürecin tamamlanması sonrası 2022 yılının başında Washington Büyükelçiliği’ne teslim edildi. 18 Ocak’ta Türkiye’ye getirilen eserler Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde muhafaza altına alındı.

ABD’de saccade örtüsü

ABD’nin Alabama eyaletindeki Mobile Museum Arka (MMoA) tarafından Türkiye kökenli olduğu düşünülen 19’uncu yüzyıla tarihlenen 1 adet seccade örtüsü iade edildi. Tarihi seccade 5 Ocak’ta Bakanlık yetkililerince teslim alınarak Ankara Etnografya Müzesi’nde müdafaaya alındı.

125×190 santimetre ölçülerindeki dikdörtgen formlu ve ipek ve keten kumaş kullanılan seccade örtüsünün üzerindeki işlemelerde suzeni tekniği bulunuyor. Büsbütün bitkisel motiflerle bezeli seccadenin merkezinde ise mihrap deseni var.

12 sikke İstanbul’da

ABD’de Manhattan Bölge Savcılığı Ofisi’nce yürütülen bir soruşturma kapsamında 2013 yılında ele geçirilen 12 sikkeye ait Bakanlık bilgilendirildi.

Türkiye kökenli oldukları uzmanlarca ortaya konulan ve iadesi talep edilen 12 sikke, ABD’deki isimli sürecin tamamlanmasıyla 3 Şubat’ta Türkiye’ye getirildi. İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde sergilenen elektrum ve gümüş sikkeler M.Ö. 6’ncı yüzyıl ile M.Ö. 3’üncü yüzyıl ortasına tarihlendiriliyor.

Gümüşlerin Makedonya Hükümdarı 3’üncü Aleksandros’un Milet, Sardes ve Lampsakos üzere Anadolu kentlerinde bastırdığı örneklerden, elektrumların İonia ve Lydia bölgelerine ilişkin oldukları açıklandı.

Ana Tanrıça Figürü

ABD’de Michael Steinhardt’ın koleksiyonuna dair Manhattan Bölge Savcılığı Ofisi’nin soruşturma kapsamında el konulan yapıtları Türkiye’den uzmanlarca inceledi. Binlerce arşiv dokümanı incelemesi ve toplanan kanıtlarla birlikte Anadolu kökenli olduğu belirlenen 14 yapıtın iadesi 3 Şubat’ta sağlandı.

İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde sergilenen bu 14 eser şöyle:M.Ö. 7-6’ncı yüzyıla ilişkin 7 adet altın giysi süsleri ile altın ve fildişinden üretilmiş bayan figürini. M.Ö. 4-3’üncü yüzyıla tarihlenen, gümüş ve altın Helenistik periyoda ilişkin geyik başı biçimli rhyton.

Neolitik periyoda ilişkin pişmiş toprak Ana Tanrıça figürini. Kalkolitik Çağa ilişkin mermer Kilia Tipi İdol. M.Ö. 2’nci binyıla ilişkin iki adet bronz kuş biçimli standart ve bronz dağ keçisi biçimli standart.

2 Kilia idolü başı

Yine ABD’de Manhattan Bölge Savcılığı Ofisi’nin soruşturmasında ülkemizden yasa dışı yollarla kaçırıldığı belirlenen ve el konulan Kalkolitik çağına tarihlenen 2 Kilia idolü başı 3 Şubat’ta iade edildi. Bu iki eser de İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor.

Hırvatistan’dan 1059 eser

Hırvatistan Interpol ünitesince, Bajakovo- Batrovci hudut kapısında bir Türk vatandaşının kullandığı TIR’da 1059 kültür varlığına el konuldu. Vinkovci Arkeoloji Müzesi’nde koruma altına alınan yapıtlarla yapılan incelemede Anadolu kökenli oldukları ve yasa dışı yollarla Türkiye’den çıkarıldığı tespit edildi.

Sikkelerin dışında ise Geç Roma- Bizans periyotlarına tarihlenen yüzük, hayvan figürinleri, insan yüzü biçimli aplik kesimler, röliker, kemer tokası kesimi ile birlikte bir Hermes heykelciliği de var.

Adli sürecin akabinde da 10 Mart’ta Türkiye’ye getirilen eserler 2022 Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne teslim edildi. M.Ö. 5’inci yüzyıldan 13’üncü yüzyıl ortasını kapsayan gümüş ve bronz sikkelerin Athena, Ephesos, Klilikia, Bithynia, Seleukos, Pontus, Kaisareia, Apameia, Pergamon, Amisos, Hierapolis Kastabala, Akmoneia, Parion, Hadrianopolis, Aspendos, Ephesos, Philadelphia, Aigaion, Mopsos, Etenna, Sarde, Kyzikos, Nikomedia, Antiochia devirlerine ilişkin olduğu açıklandı. Ayrıyeten Anadolu Selçuklu devrine ilişkin 2’nci Giyaseddin Keyhüsrev periyodunda basılan gümüş sikke de bulunuyor.

İngiltere’de Eros başı

Bu yıl iadesi sağlanan en kıymetli yapıtlardan biri de Antik dünyanın en büyük lahitlerinden biri olduğu bedellendirilen, tonlarca tartıya sahip Sidamara Lahdi oldu. Karaman’ın Ambar köyündeki Sidamara Antik Kenti’nde 140 yıl evvel keşfedilen 30 tonu aşan yükteki lahdin, eksik modülü olan Eros Başı’na kavuştuğu belirtildi.

Bakanlığın, Londra’daki Victoria & Albert Müzesi ile yaptığı iş birliği sonucunda 10 Haziran’da Türkiye’ye getirilen kesim, ilişkin olduğu tarihi yapıtla yine birleşti. Roma Periyodu milattan sonra 250’li yıllara tarihlenen sütunlu lahit tekrar kavuştuğu özgün haliyle İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde ziyaret edilebiliyor.

Almanya’dan 3 parça

Bu yılki çalışmalarda Bakanlık gruplarınca, Almanya’da Hamburg Başkonsolosluğu’na yapılan bir ihbar üzerine bir çevrimiçi sitede satışa çıkarılan eserler incelendi. Dışişleri Bakanlığımızın uyumunda Almanya Flensburg Kriminal Soruşturma Dairesi tarafından yapıtlara el konuldu. Türkiye’ye getirilen Roma periyodu 2 mimari kesim ile 1 heykel başı (rölyef parçası) 22 Haziran’da Ankara Anadolu Medeniyetler Müzesi’ne teslim edildi.”